04 December 2018 / public affairs / FR 

Parfum de crise in de Wetstraat

Valt ze? Of valt ze niet? Nee, we hebben het hier niet over de sneeuw, noch over de stukjes beton uit onze tunnels en kerncentrales. We hebben het over onze regering die momenteel in een crisis is verzeild geraakt rond het inmiddels beruchte VN Migratiepact, een tekst die 25 pagina’s telt en die het resultaat is van maandenlange onderhandelingen.

Gaat hij? Of gaat hij niet? Tekent hij? Of tekent hij niet? Het VN Migratiepact, dat binnenkort in Marrakesh ondertekend wordt, verdeelt de politieke wereld en zorgt voor een diepe kloof binnen de federale regering.

Het was president Trump die in de zomer al te kennen gaf dat hij dit pact niet zou ondertekenen. Na het Amerikaanse ‘No’ volgde algauw ook een afwijzing vanuit Hongarije. Later hebben ook andere landen, waaronder Italië, Australië, Tsjechië, Israël, Polen, Oostenrijk, Bulgarije en Slovakije de ondertekening van het pact afgewezen of ‘on hold’ gezet. Sinds kort lijkt ook België tot dit groepje te zullen toetreden.

Zowel voor- als tegenstanders hebben zich de voorbije dagen uitgelaten over deze kwestie en momenteel worden ook verschillende experts gehoord in De Kamer.

De belangrijkste vraag blijft voorlopig echter onbeantwoord: geraakt de regering uit de impasse waarin ze zichzelf gemanoeuvreerd heeft?

10 en 11 december wordt het moment van de waarheid. Dan moet België op de topbijeenkomst in Marrakesh kleur bekennen.

Wat kan er tussen nu en dan gebeuren? Veel!

Val van de regering? Wellicht wel. Vervroegde verkiezingen? Niet noodzakelijk!

Heel wat waarnemers houden er rekening mee dat de regering over dit dossier zou kunnen vallen. Betekent dit automatisch ook dat er nieuwe, vervroegde verkiezingen komen? Neen.

Onze Grondwet voorziet in 5 scenario’s voor de ontbinding van het parlement, en dus voor verkiezingen.

  1. De regering beëindigt haar mandaat op het einde van de legislatuur van 5 jaar.
  2. Het parlement stemt over een verklaring tot herziening van de Grondwet.
  3. Het parlement stemt een motie van wantrouwen tegen de regering, zonder dat er tegelijk ook aan de Koning een vervanger voor de eerste minister wordt voorgesteld.
  4. Het parlement verwerpt een vertrouwensmotie ten voordele van de regering zonder dat er tegelijk ook aan de Koning een vervanger voor de eerste minister wordt voorgesteld.
  5. De premier biedt de Koning het ontslag van de regering aan en de Kamer ontbindt zichzelf.

In elk van bovenstaande scenario’s worden verkiezingen uitgeschreven binnen een maximumtermijn van 40 dagen.

Is het scenario van een vervroegde federale stembusgang, nog voor de Europese en regionale verkiezingen van 26 mei 2019 dan onvermijdelijk? Met andere woorden: zullen we op nauwelijks enkele maanden tijd twee keer naar de stembus moeten trekken? Het antwoord is – gelukkig – neen! In België is nu eenmaal niets onmogelijk. En alles wat de Grondwet niet verbiedt, is dus a priori mogelijk.

Vervroegde verkiezingen zouden bijvoorbeeld perfect vermeden kunnen worden door het aantreden van een minderheidsregering of door een coalitiewissel volgend op een constructieve motie van wantrouwen. Het lijkt weinig waarschijnlijk en quasi onrealistisch. Maar anderzijds, wie had enkele weken geleden durven voorspellen dat we vandaag in zo’n crisis zouden terechtkomen ?

Maar de politieke science fiction zou best nog een stukje surrealistischer kunnen worden. We zijn nu eenmaal in het land van Magritte. Wat dacht je immers van een scenario waarbij de regeringsleider het ontslag van zijn regering aanbiedt, om vervolgens toch de regering verder te zetten zonder dat iemand gezichtsverlies hoeft te lijden?

Volgt u even mee …? Stel dat de Premier net voor 10 december aan de Koning het ontslag van zijn regering aanbiedt. Op dat moment bevindt de regering zich de facto in ‘lopende zaken’, waardoor de Premier niet aanwezig kan zijn in Marrakesh om het Pact te ondertekenen.

Ondertussen kan de Koning consultaties houden en, na rijp beraad, besluiten dat hij het ontslag van de regering niet aanvaardt. In dat geval zou de regering kunnen beslissen om toch maar de werkzaamheden samen verder te zetten, maar dan wel met een soort minimumprogramma. Op die manier blijft het land bestuurbaar, worden er geen nieuwe en potentieel delicate dossiers meer behandeld en blijft het gezichtsverlies beperkt.

De Zweedse coalitie bespaart zichzelf het door de oppositie voorspelde kamikaze-scenario en elke partij kan met opgeheven hoofd en een zweem van staatsmanschap naar de kiezer trekken. Een scenario zonder winnaars, maar ook zonder verliezers. Maar wel een scenario van een ongezien Belgisch surrealisme.

En zo zou de Belgische regering uiteindelijk ongewild en onbedoeld toch uitvoering geven aan één van de uitgangspunten van het VN Migratiepact van Marrakesh: “Het is van cruciaal belang dat de internationale migratie ons verenigt, eerder dan dat ze ons verdeelt”.

 

Carl Buyck & het akkanto PA-team

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

 

 

 

 

 

 

 

twitter google+ linkedin