26 January 2017 / public affairs / FR 

De goede voornemens van onze federale ministers in 2017 (3/4)

We kennen ze allemaal, de nieuwjaarsbeloften en de goede voornemens bij de start van het nieuwe jaar. Ook onze federale ministers ontsnappen er niet aan. Zij stelden hun ‘nieuwjaarsbrieven’ – beter bekend onder de naam ‘beleidsbrieven’ – voor aan het parlement. Wij analyseerden ze en wagen ons aan een voorspelling over de beloften die ze in 2017 wel zullen realiseren en over de goede voornemens die ze ons inziens niet zullen kunnen waarmaken. Deze week op het programma: Jan Jambon, Theo Francken, Marie-Christine Marghem en Koen Geens. 

 

Jan Jambon, Vicepremier, minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken, belast met de Regie der Gebouwen

Vooruitgang

De herinnering aan de terroristische aanslagen in Brussels Airport en metrostation Maalbeek en de niet aflatende dreiging in binnen- en buiteland zorgen ervoor dat de dossiers van Jan Jambon grotendeels gevrijwaard blijven van partijpolitiek getouwtrek. Bovendien lijkt Minister Jambon het goed te kunnen vinden met zijn tegenhanger op Justitie, CD&V’er Koen Geens, wat de vooruitgang van zijn dossiers vergemakkelijkt.

De vorig jaar reeds vrijgemaakte extra budgettaire ruimte zal verder ingezet worden voor nationale acties zoals de uitbouw van een PNR-databank - die het mogelijk zal maken om passagiers van internationale vluchten en treinritten beter te screenen – en de implementatie van een Noodplan cybersecurity.

Bovendien gaat Minister Jambon verder op zijn élan om de lokale overheden in de pas te doen lopen, via  de oprichting van Lokale Integrale Veiligheidscellen, de opvolging van de provinciale bijzondere nood- en interventieplannen voor terroristische aanslagen en de uitrol van een Incident & Crisis Management System (ICMS), zodat alle betrokken overheden beschikken over een werk- en kennisplatform voor noodplanning en crisisbeheer dat ook dienst doet als up-to-date informatiekanaal tijdens crisissen.

Stilstand

Hoewel hij dit jaar wellicht kan uitpakken met heel wat realisaties, weet Minister Jambon dat het van de dag op de andere kan afgelopen zijn met hem. Eén flater van zijn politiediensten kan voldoende zijn om hem tot ontslag te dwingen.

Verder zal hij af te rekenen hebben met de steeds groter wordende frustratie van de (lokale) politiediensten die met een scherpe stijging van het aantal overuren kampen (+11% in 2016), omwille van de terroristische dreiging, maar ook de asielcrisis en de cipierstakingen. Het absenteïsme in bepaalde korpsen stijgt navenant. Er bestaan weliswaar aanwervingsplannen, maar die nemen meer tijd in dan de politiediensten kunnen verdragen.

Tenslotte kan ook de modernisering van de wetgeving op de private veiligheidsfirma’s voor extra spanningen zorgen, binnen en buiten de meerderheid. Het feit dat met de nieuwe regels private firma’s bvb. zouden kunnen overgaan tot identiteitscontrole en het fouilleren van personen, kan aanleiding geven tot kritiek over een gedeeltelijke ‘privatisering’ van politionele taken. Bovendien zal het politieke weerwerk gevoed worden door het evaluatierapport van de bestaande bewakingswet, die een aantal pijnpunten aan het licht brengt bij diezelfde private bewakingsfirma’s. Jambon weigert dat rapport voorlopig publiek te maken, maar de politieke druk stijgt.

 

Theo Francken, Staatssecretaris voor Asiel en Migratie, belast met Administratieve Vereenvoudiging

Vooruitgang

De staatssecretaris voor Asiel en Migratie heeft zich niet geheel toevallig opgewerkt tot de populairste politicus van het land. Hij mag dan af en toe wel controversiële uitspraken doen (of tweeten), zijn dadendrang en ‘franc parler’ valt bij een groot deel van de kiezers in de smaak. Hij raast dan ook als een sneltrein door het beleidsdomein asiel en migratie. Alles wijst erop dat Francken in 2017 verdere stappen zal zetten in het terugkeerbeleid, zowel vrijwillig als gedwongen. In overleg met partijgenoot Jambon wordt een dispositief in stelling gebracht dat Francken op het einde van de legislatuur zal toelaten om te zeggen dat hij ervoor gezorgd heeft dat de wet wordt nageleefd: wie illegaal in het land is, zal ook daadwerkelijk het land worden uitgezet. Humanitaire organisaties maken zich zorgen, maar Francken zal zich niet laten afremmen, zeker nu hij zich in de feiten ook gesteund weet door recente verklaringen van Open VLD voorzitster Gwendolyn Rutten.  

Stilstand

De verplichte ondertekening van een nieuwkomersverklaring voor migranten aan wie asiel wordt verleend, zal de achillespees blijven van het integratiebeleid van Theo Francken.  Voor de concrete uitwerking ervan is hij immers aangewezen op de medewerking van de regio’s. Hij vertrouwt erop hieromtrent nog een samenwerkingsakkoord te kunnen afsluiten. In Vlaanderen zal dat ongetwijfeld lukken, maar in Wallonië zullen PS en cdh zich niet wagen aan een dergelijk ‘pact met de duivel’.

 

Marie-Christine Marghem, Minister van Energie, Leefmilieu en Duurzame Ontwikkeling

Vooruitgang

Nu de processie van Echternach rond de levensduurverlenging van de kernreactoren Doel 1 en 2 (op enkele nakende rechtsprocedures na), zo goed als afgerond is, kan Marie-Christine Marghem haar blik richten op het opmaken van een Energiepact. Dat akkoord tussen de Federale regering en de Gewesten over de energiemix van de toekomst, was zeer voluntaristisch aangekondigd voor 2015. Ondertussen heeft Minister Marghem de Gewesten de tijd (moeten) gunnen om hun eigen energieplannen uit te werken en hoopt ze eindelijk met hen rond de tafel te zitten. De uitdaging is groot: het verlies aan elektriciteitsproductie - door de definitieve sluiting van de kerncentrales tegen 2025 - compenseren met voldoende nieuwe productiemiddelen. Die nieuwe productiemiddelen zullen grotendeels uit de gewestelijke beleidsplannen moeten komen, aangezien zij bevoegd zijn voor hernieuwbare energie (uitgezonderd de windmolens op zee). Marghem start dus de gesprekken in een redelijk ‘afhankelijke positie’. We zijn niet zeker dat de partijen in de Waalse regering haar een pact gunnen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2018. Aangezien de regio’s ook gebonden zijn aan de Europese energie- en klimaatdoelstellingen en zeer goed beseffen dat voldoende en betaalbare energie essentieel is om hun economie aan de praat te houden, blijven we voorzichtig optimistisch.

Ook op korte termijn gokken we er op dat we de winter 2017-2018 zonder energietekort en black-out doorkomen. Minister Marghem heeft aangekondigd dat ze de strategische reserve, een reserve aan productiemiddelen en vraagbeheersingsmechanismen, verder wil uitbreiden.

Met het oog op de volgende winters wil Marghem ook werken aan een betere interconnectie met het buitenland en een vergoedingsmechanisme voor (bestaande) productiecapaciteit. Vanuit de bedrijfswereld kijkt men ook uit naar de vorderingen bij de opmaak van een energienorm die de competitiviteit van energie-intensieve sectoren moet helpen vrijwaren.

Stilstand

Het nieuwe jaar bracht Minister Marghem al een stevige opdoffer. Kon ze vorig jaar nog claimen dat ze een korting bedongen had op de geplande subsidies voor de Norther en Rentel windparken in zee, dan blijkt nu uit een studie van de federale regulator CREG dat de Nederlandse regering er in vergelijking met België in geslaagd is om bodemprijzen te bedingen voor haar windmolenparken. Terugkomen op de gemaakte afspraken in het kader van een concessieovereenkomst is vrij onrealistisch, maar Marghem rekent er wel op dat ze voor de nog te bouwen windmolenparken nieuwe en lagere prijsafspraken kan maken en eventueel zelfs de bestaande concessieovereenkomsten verbreken.

Koen Geens, Minister van Justitie

Vooruitgang

De veiligheid in België en de naweeën van de aanslagen vorig jaar houden ook Koen Geens bezig. Gevangenissen worden gescreend op mogelijke terreurverdachten door middel van ‘sweepings’, en specifieke radicaliseringsprogramma’s zijn in ontwikkeling. Sterke focus ligt hierbij op het terugdringen van het besmettingsgevaar in het gevangeniswezen, onder andere door geradicaliseerde gedetineerden samen op een aparte afdeling te zetten. De Minister heeft al wel vastgesteld dat er nood is aan meer islamconsulenten om deze problematiek te lijf te gaan, die zullen dus in de komende maanden moeten worden gerekruteerd. Als we de kranten er (deze week nog) op naslaan past dit thema wellicht beter onder het kopje ‘stilstand’. De middelen laten te wensen over, volgens mensen in het veld. Een actieplan met voorzichtige ‘vooruitgang’ dus tot nu toe, maar het zal de agenda van 2017 zeker blijven bepalen.

Stilstand

Weer eens een Minister die zich waagt aan de hervorming van Justitie en het recht. Maar eerst, moet de minister gedacht hebben, moeten we het systeem eens flink afstoffen. Want of het nu gaat om de gebouwen, de wetboeken, of de dienstverlening aan het loket: het moet moderner. Zoveel wordt duidelijk in de beleidsbrief van Geens. Een traject van digitalisering om tot een heus “e-justice” systeem te komen is een belangrijke pijler. De plannen werden tot nu toe, logischerwijs, vaak ingehaald door de actualiteit waaronder die van de terroristische aanslagen en een handjevol schandalen zoals Kazachgate. Minister Geens is van plan het Federaal Parket beter uit te rusten. In de strijd tegen het terrorisme, bijvoorbeeld, wenst hij ze een eigen recherchecapaciteit te geven. Een versterking van de parketten generaal en die van eerste aanleg moet ook de Federale Gerechtelijke Politie en de lokale politiediensten helpen om strafonderzoeken beter te kunnen opvolgen. Hierover zal hij dus nog eens een bilateraaltje moeten inplannen met collega Jambon.

Overigens (fun fact alert!) nam het aantal wetten, besluiten en Koninklijke Decreten het afgelopen jaar toe. Het Belgische Staatsblad werd maar liefst 10% dikker en telt 92.250 pagina’s.

twitter google+ linkedin