15 December 2015 / internal communication / public affairs / FR 

Klare taal is goed, nudging is beter

Straf hé, een titel die pleit voor klare taal en tegelijkertijd een wazige Engelse term gebruikt? Wel, uit studies weten we dat een titel die een ‘gekend’ onderwerp combineert met een ‘ongekend’ element, de grootste kans maakt om de aandacht te trekken. Het feit dat jij nu nog aan het lezen bent, is daar trouwens het mooiste bewijs van. 

Dankzij de campagne ‘Heerlijk helder’ van Wablieft, auteur Ann De Craemer en radiomaker Jan Hautekiet weten we dat de overheid nog een weg af te leggen heeft om ons duidelijk te informeren. Maar moet de overheid niet verder mikken? Vaak wil de overheid mensen ook aanzetten om hun gedrag te wijzigen: gezonder gaan leven, de verkeersregels volgen, hun belastingen betalen.

Op zoek naar de 'automatische piloot' in ieder van ons

En daar staat ‘nudging’ nu precies voor. Letterlijk vertaald betekent het ‘porren’, wat zoveel betekent als ‘aanzetten tot’. In het Verenigd Koninkrijk is nudging een groeiende onderzoekdiscipline die de overheidscommunicatie aanpast aan de inzichten uit de gedragswetenschappen. Daniel Kahneman wordt vaak aangewezen als één van de grondleggers van deze ‘beweging’. Het uitgangspunt van de onderzoekers is dat mensen niet zo rationeel handelen als men wel zou willen geloven. Vaak functioneren mensen op ‘automatische piloot’ waarvan de software opgebouwd is uit een veelheid aan elementen uit hun opvoeding, de dominerende normen en waarden van hun cultuur en de ervaringen die ze opgedaan hebben. De ‘nudging’ teams gaan op zoek naar die elementen in de software die door een meerderheid van mensen gedeeld worden en ze bekijken hoe het beleid daarop kan inspelen. 

Laten we dit even concreet maken. In het Verenigd Koninkrijk werden de aanmaningsbrieven van de belastingdiensten grondig vertimmerd. Met o.m. het gebruik van groepsdruk (‘90% van de mensen betaalt op tijd. U behoort tot de kleine minderheid van de mensen die te laat betaalt’) en verwijzingen naar het potentiële verlies aan publieke goederen (‘het niet-betalen van uw belastingen maakt dat wij die publieke diensten niet kunnen garanderen’) werd het aantal niet-betalers sterk teruggedreven. Ondertussen bestaat het ‘Behavioural Insights Team’ dat de Engelse regering bijstaat uit een 70-tal medewerkers, die onderzoek verrichten in diverse domeinen, gaande van veiligheid over gezondheid en energieverbruik tot orgaandonatie. Ook de Verenigde Staten zetten in op nudging, en zelfs de World Bank heeft er oren naar. Zo was hun World Development Report 2015 volledig gewijd aan het gebruik van nudging in ontwikkelingsbeleid.

Het beweegt ook (een beetje) in België

En België? Wie zijn laatste belastingbrief aandachtig las, weet dat we nog een lange weg te gaan hebben. Maar er is hoop, de Belgische Professor Jan-Emmanuel De Neve (Oxford) helpt de FOD Financiën met het aanpassen van de aanmaningsbrieven en zo het tekort aan belastinginkomsten weg te werken. Ook politiek beweegt er wat. Zo publiceerde CD&V parlementslid Peter Van Rompuy reeds in 2012 een opiniestuk over nudging. Vlaams Parlementslid Freya Saeys (Open VLD) diende dan weer een conceptnota in en overtuigde haar collega’s in de commissie Welzijn van het Vlaams Parlement om hoorzittingen te houden over het onderwerp.

Bij akkanto volgen we die evoluties uiteraard op de voet, want de nudging inzichten komen ook van pas in organisaties en ondernemingen die bijvoorbeeld de werkomgeving veiliger, klantvriendelijker en efficiënter willen maken. De afgelopen jaren hebben we sterke vooruitgang geboekt in de ontwikkeling van een bottom-up benadering, waarbij de werknemers zelf een groeiende rol spelen in het verspreiden van gedragingen die in lijn zijn met de bedrijfscultuur. Vandaag biedt ‘nudging’ echter heel wat nieuwe perspectieven om ook de traditionele top-down aanpak aan een verjongingskuur te onderwerpen.

 

Bjorn Andries

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

twitter google+ linkedin