27 September 2016 / related articles / public affairs /

Failed state of gebrekkig federalisme?

Het BEL10 project van Radio 1 gaf de afgelopen week opnieuw aanleiding tot interessante (en minder interessante) ideeën en discussies. Onze democratie kan dit soort inspraakmomenten goed gebruiken. Maar een goedwerkende democratie heeft ook nood aan transparantie en daar valt ook wel wat aan te doen. Vandaar dit laattijdig #BEL10 idee, inclusief een gewaagd voorstel om de Senaat wakker te schudden.

 

Dat er nood is aan een grondige discussie over de werking van ons landje, staat buiten kijf. De complexiteit van onze instellingen kwam tijdens de radio 1 debatten uitvoerig aan bod. Maar niet alleen daar. De Morgen wijdde een week lang een discussiereeks aan de staat van onze democratie met vooraanstaande politicologen. Tegelijkertijd vroeg De Standaard zich af of de jaarlijkse 50 miljoen euro voor de Senaat goed besteed geld is.

Maar zoals iedereen weet is het in dit land veel eenvoudiger om een nieuwe structuur op te zetten dan om een instelling af te schaffen. Vandaar dit voorstel: als we nu eens niks nieuws creëren en niks afschaffen? We zorgen gewoon voor een nuttige bezigheid voor onze Senatoren. Let them work for a living!

 

Vooraleer ik je vertel hoe, wil ik het eerst hebben over het waarom:

1. Berg die illusie op dat er zoiets bestaat als ‘homogene bevoegdheidsdomeinen’. ‘Tout est dans tout’ zeggen filosofen wel eens, en dat geldt ook voor het beleid. Je kan bvb. geen gewestelijk economisch beleid uitstippelen, zonder over fiscaliteit na te denken, over het energievraagstuk, over mobiliteit, over loonkosten, etc. Zelfs als je – puur theoretisch - erin slaagt om een domein zoals economie volledig los te koppelen van België, dan nog zal je moeten overleggen met de andere deelstaten.  Zolang België bestaat zal er dus overleg en samenwerking nodig zijn.

2. En daar knelt het schoentje vandaag, want niemand hoeft echt verantwoording af te leggen voor dat samenwerkingsfederalisme. Waarom hebben we nog geen Energiepact? Waarom moesten we tot het laatste nippertje wachten voor een (gedeeltelijk) burden sharing akkoord voor de Klimaattop in Parijs? Waarom is er nog steeds geen Fonds om de grondverontreiniging veroorzaakt door oude stookolietanks te saneren? Steek het als Minister maar op één van de andere regeringen van dit land. Geen haan die er naar zal kraaien.

3. De instellingen die werden opgericht om dat samenwerkingsfederalisme vorm te geven blinken uit in ON-transparantie. Al eens een agenda of verslag van het overlegcomité gezocht? Wanneer komt Interministeriële conferentie X nog eens samen, en wat wordt er beslist? En dan hebben we het nog niet gehad over de vele andere werkvergaderingen tussen administraties en de Kabinetten (de zogenaamde IKW’s) die deze hoogmissen moeten voorbereiden.

 

En nu we weten waarom, zal ik ook het ‘hoe’ toelichten: laat de verschillende regeringen samen verantwoording afleggen voor hun daden en vooral het gebrek daaraan. De systematische publicatie van agenda’s en verslagen van Overlegcomité en Interministeriële conferenties kan al helpen. De Vlaamse Regering toont trouwens dat je daar vrij ver in kan gaan, door (sinds kort) ook de achterliggende nota’s publiek te maken die aanleiding gaven tot een beslissing van de Vlaamse Ministerraad.

Maar ga zeker nog een stapje verder en confronteer onze regeringen met hun gedeelde verantwoordelijkheid, eerder dan ze ieder in hun hoekje (lees parlement) te laten uitleggen waarom de anderen niet meewillen. En waar kan dat beter dan in de Senaat? Daar hoort toch de gemeenschapsdialoog plaats te vinden, nietwaar? Kan die Senaat dan één of meerdere regeringen wegstemmen? Wellicht niet, maar een zekere mate van dwang om voor de Senaat te verschijnen zou al mooi zijn. Zal het stuiven? Soms, maar dat is toch het leuke aan een democratie: woord en wederwoord. En tenminste, het zal onze Regeringen dwingen om sneller vooruit te gaan met hun gedeelde dossiers.

En de Senatoren zelf? Die hebben zichzelf begin dit jaar de opdracht gegeven om het besluitvormingsproces m.b.t. het ‘burden sharing’ debacle in kaart te brengen. Ze hebben al heel wat federale en regionale ambtenaren hierover ondervraagd. Die staan dus zeker te popelen om in de toekomst ook Federale en Gewestelijke Ministers op de rooster te kunnen leggen.

 

Bjorn Andries

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

twitter google+ linkedin